Avrupa Birliği (AB) tarafından Socrates/Grundtvig 2 Programı kapsamında finanse edilen ve HYDRA Uluslararası Proje ve Danışmanlık A.Ş koordinatörlüğünde hayata geçirilen “Yetişkin Göçmenler için Sınırötesi Eğitim- Transnational Education for Adult Migrants/ TEAM Projesi, Avrupa Yetişkin Eğitimi Şemsiye Örgütü (European Association of the Education for Adults-EAEA) tarafından 2006 Grundtvig Ödülü’ne layık görülmüştür. Ödül, 18 Kasım 2006 tarihinde İspanya’nın Aviles Şehri’nde düzenlenen törende teslim alınmıştır.
TEAM Projesi aynı zamanda Avrupa Birliği Gençlik ve Eğitim Programları Merkezi (Türkiye Ulusal Ajansı) tarafında 2005 yılında kabul edilen ve 2005-2006 dönemi içinde uygulanan 98 Grundtvig Projesi içinden en başarılı proje olarak seçilmiştir. Bu başarı karşısında 5-8 Ekim 2006 tarihlerinde Finlandiya’nın Tuusula şehrinde düzenlenen “Öğrenmenin Hazzı: Grundtvig 2 Avrupa Konferansı (The Joy of Learning: Grundtvig 2 European Conference)” nda temsil edilme şansı bulmuştur. 38 ülkeden 117 temsilcinin yer aldığı bu konferansta, TEAM Projesi sonuçlarını uluslararası bir ortamda geniş bir kitle ile paylaşabilmiştir.
Yetişkin eğitiminin ülkeden ülkeye değiştiği ve eğitim farklılıklarının öğrenmeye engel olmaması gerektiği inancıyla AB tarafından Socrates Programı altında başlatılan Grundtvig programında temel amaç öğrenmeye arzulu her bir bireyin bu talebini gerçekleştirecek yolların geliştirilmesini sağlamaktır. Program adını, yetişkin eğitimi sektörünün ortaya çıkması kadar yaşam boyu öğrenim (life-long learning) kavramının oluşmasını sağlayan felsefenin de inşasında da çok önemli katkılara sahip Danimarkalı eğitimci NFS. Grundtvig’ten almaktadır.
Ülkemizde Grundvig Programı kapsamında 2004 yılından beri çeşitli projeler yürütülmekte ve AB’den hibe almaktadırlar. Ülkemizdeki kısa geçmişine rağmen Avrupa’da uzun yıllara dayanan “yetişkin eğitimi” ve “Grundtvig” Programı önemli kuruluşların ortaya çıkmasını da sağlamıştır. Bunlardan en önemlisi olan ve bu alanda çalışmalar yürüten kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütlerini tek bir çatı altında toplayan EAEA, 1953 yılında Avrupa Yetişkin Eğitimi Ofisi olarak faaliyetlerine başlamıştır. Bugün EAEA, 41 ülkeden yetişkin eğitimi alanında çalışan 114 üyesiyle, Avrupa çapında 50 milyondan fazla insanı bünyesinde barındırmaktadır. Kar amacı gütmeyen uluslararası bir kuruluş olan EAEA, Avrupa’dan yetişkin eğitimi alanlarında çalışan yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası kuruluşları bir şemsiye altında toplamayı amaçlamaktadır.
Hayata geçirdiği toplumsal projelerin yanı sıra bir yetişkin eğitimi kurumu niteliği de taşıyan HYDRA, Avrupa Yetişkin Eğitimi (European Association of Education of Adults- EAEA) Şemsiye Örgütü’nün Türkiye’deki resmi üyesidir. Türkiye’de yetişkin eğitimi konusunda projeler hazırlayıp yöneten, eğitim faaliyetleri yürüten ve EAEA gibi kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan HYDRA’ya, 20 Kasım 2005 tarihinde Norveç'te düzenlenen 2005 EAEA Genel Kurulu'nda resmi üye statüsü verilmiştir.
EAEA, Grundtvig Ödülü’nü yetişkin eğitimi konusunda mükemmelliği temsil eden projelerin başarılarını görünür kılmak ve bu başarıyı kutlayabilmek amacıyla 2003 yılında vermeye başlamıştır. Ödül, yetişkin eğitimi konusunda yürütülen sınır ötesi çalışmalar ve projeler arasından en mükemmel ürün ya da sonuçları ortaya koyan projeye verilmektedir.
Bu yıl dördüncüsü verilen Grundvig Ödülü için EAEA tarafından belirlenen tema, dünya çapında kaydedilen tüm sosyal ve ekonomik gelişmeler karşısında hala ortadan kaldırılamayan “yoksulluk” tur.
“Sürdürülebilir Kalkınma” kavramının literatüre girmesiyle birlikte, yoksulluğun sadece yetersiz gelir düzeyi ile açıklanan tanımı da değişmiştir. İyi beslenme, altyapı, eğitim ve sağlık hizmetlerine ulaşım, hak ve özgürlüklerin tanınması, yönetime katılma yetisinin gelişmesi gibi konular da yoksulluğu ölçen parametreler arasında değerlendirilmeye başlanmıştır.
Sosyal ve çevresel boyutları düşünülmeden hazırlanan kalkınma modellerinin uygulanması durumunda, sürdürülebilir bir kalkınma sağlanamamaktadır. Salt ekonomik parametrelere dayandırılan modellerle, ekonomik veriler anlamında zenginleşilirken toplumsal olarak fakirleşmesinin en olası sonuç olduğu artık kabul edilen bir gerçektir. Bu nedenle de bir ülke ekonomik göstergeler ışığında ne denli gelişmiş olursa olsun, vatandaşlarının sosyal, kültürel ve politik haklarının gelişimine önem vermediği sürece “fakir” atfedilmektedir.
“Sürdürülebilir Kalkınma” nın sağlanabilmesi için etkin ve yaygın bir eğitim sisteminin oluşturulması birincil derecede önemlidir. Küreselleşen yaşam platformunda, hızlı bir değişim söz konusudur. Tüm insanlar, bilgi toplumunun birer üyesi olarak kabul edildiğinde, eğitim sisteminin, ‘Yaşam Boyu Öğrenim’ ilkesine dayandırılmasının bir gereklilik olduğu ortaya çıkmaktadır. Yaşam Boyu Öğrenim, insanların bireysel gelişimlerini sağlayarak hızlı değişime ayak uydurabilmeleri ve profesyonel yaşamlarında üretkenliklerini arttırabilmeleri için bir zorunluluktur.
TEAM Projesi, yoksulluğun bu geniş tanımı çerçevesinde yapılandırılmış ve göçmenlerin yaşadıkları ülkeye entegrasyonları anlamında yaşanan sorunların çözümü için geliştirdiği önerileri, “kapasite/yeti yaklaşımı (capability approach)” na dayandırmıştır. Yeti yaklaşımında; yoksulluk “yetilerden yoksun bırakılmak” şeklinde yorumlanmaktadır. Geleneksel eğitim ile her hangi bir bilgi bireye kazandırılabilir. Ancak, konu toplumsal uyum ve istikrarın sağlanması olduğunda ham bilgiye ulaşmak yeterli olmayacaktır. Eğitilen kişi, dezavantajlı grup olarak nitelenecek bir grupta yer alıyorsa, örneğin bir göçmen ise, öncelik, bireyin ‘Görmezden Gelinme Sendromu’ nu atlatmasına verilmelidir. Kapasite yaklaşımına dayandırılarak, ön çalışması yapılan, eğitim modülü ile göçmenlerin öz-güvenlerinin geri kazandırılması amaçlanmaktadır. Modülde, göçmenlerin, yaşadıkları toplumda yaşayan ev sahibi bireylerle empati kurmalarını kolaylaştıracak, temel bilgilere yer verilmektedir. Göçmenlerin, yaşadıkları toplumun değerlerini, önceliklerini, sorunlarını, kanun ve kurallarını öğrenmeleri ve evrensel doğruların sınır tanımadığına inanmaları, yaşadıkları topluma daha kolay uyum sağlamalarına neden olacaktır.
Kendisini sorunun değil çözümün bir parçası olarak gören, kara verme süreçlerine katılabilen, üretim faaliyetleri gerçekleştiren ve kendilerinin de tüm diğerlerine tanınan haklara sahip olduğunu bilen kişi, sorumluluklarını yerine getirirken zorlanmaz. Bu farkındalığa sahip insan sayısının artması ise ancak dil, din, kültür, yaş, cinsiyet, sosyo-ekonomik seviye, kültürel ve dini farklılıkları gözetmeksizin, tüm vatandaşlara bilgi, yetenek ve uzmanlıklarını geliştirecek eğitim olanaklarının sunulması ile mümkün olur.
1992 Maastricht Antlaşması’nda, Avrupa Birliği’nin öncelikli amacının, farklılıkların harmanlanması ile oluşan uyumlu bir toplumsal yapı ile birlikte istikrarlı olarak büyüyen bir ekonomi olduğu belirtilmişti. Bu amacın sağlanmasına yönelik olarak gerçekleştirilen uluslararası faaliyetlerden küçük bir örnek olan TEAM Projesi ile Danimarka ve Almanya’da yaşayan ve büyük bir çoğunluğu Türk olan göçmenlerin ihtiyaç ve beklentilerine odaklanılmıştır. Bu projenin, amaçları ‘yoksullukla mücadele’ ana teması altında belirlenmiş, ‘hayat boyu öğrenim’ ilkesi çerçevesinde ve kapasite/yeti yaklaşımı doğrultusunda geliştirilmiş, katılımcı demokrasi felsefesi kullanılarak zenginleştirilmiştir. Proje kapsamında oluşturulan son ürün, ‘iyi vatandaşlık eğitim modülü’ olarak isimlendirilmiş bir müfredat olup Avrupa Birliği’nde eğitim veren tüm yetişkin eğitim merkezlerinin kullanımına sunulmuştur.
TEAM Projesi, çok küçük bütçesine rağmen, gerek proje kapsamında belirtilen beklenen sonuçların ve gerekse de Grundtvig Faaliyetleri için belirlenmiş beklentilerin çok ötesine geçmiş bir projedir. Bu çalışmanın gerek Türkiye Ulusal Ajans’ı tarafından en iyi proje seçilmesi ve gerekse de AB projeleri anlamında bir nev’i Nobel Ödülü sayılabilecek ve EAEA tarafından verilen 2006 Grundtvig Ödülü’ne layık görülmesi, projenin başarısının sevindirici bir kanıtıdır.
HYDRA olarak, hem kurumumuz hem de ülkemiz adına duyduğumuz onur ve sevinci sizlerle paylaşıyoruz. |
